Winkel onze historische kaarten - 1% gaat rechtstreeks terug naar het erfgoed

Skåne en de Zweedse staat

Charles X Gustav Malmö
Standbeeld op het plein in Malmö van de Zweedse koning Karl X Gustav die Skåne in 1658 op Denemarken veroverde. Het standbeeld werd in 1896 onthuld. Foto door Jan Swinnen (CC BY-SA)

Dit opiniestuk werd gepubliceerd in Sydsvenska Dagladet op 14 september 1987. De krant schrijft: "Genealoog Carl Liljenberg illustreert, vanuit het perspectief van het ontstaan van het staatsnationalisme, hoe de Skåne-natie geleidelijk in de Zweedse staat werd opgenomen".

De verhouding tussen de staat en zijn regio's was vóór het tijdperk van het staatsnationalisme slechts hier en daar in Europa een echt probleem. Het staatsnationalisme dateert van 1514, en het eerste slachtoffer was het Euskadi volk in Noord-Oost Spanje, dat door de Spaanse staat werd verpletterd. De Spanjaarden noemden de Euskadi minachtend "vascos", waaruit de Europese "Basken" zijn voortgekomen. Op dezelfde manier hebben onderdrukte volkeren het altijd moeten verdragen dat zij door het meesterras een slechte naam kregen om hun minderheid aan te duiden. Zo gebruikten de Japanners de term hond "ainu" om de inheemse blanke bevolking van Japan aan te duiden.

De opkomst van het staatsnationalisme is verbonden met de middeleeuwse confrontatie tussen kerk en staat. Naast de religieuze belijdenis, die de ziel van de Kerk was en die geen grenzen kende, werd een staats-nationale belijdenis in het leven geroepen, als seculiere tegenhanger. Maar nu kwamen de grenzen tussen de verschillende staten als belangrijke elementen. Het kolonialisme en de kruistochten hebben ook bijgedragen tot de vorming van het staatsnationalisme met zijn concept van meestervolkeren en koloniale volkeren.

Staatsnationalisme, kortom, betekende dat de bevolking van de hoofdstad als de enige echte nationale substantie werd beschouwd. De taal van de hoofdstad zou het idioom van de staatsmacht zijn. Wat er buiten stond was ofwel onbeduidend of direct vijandig tegenover de staat. Zo begon, onder andere, de lijdensweg van Euskadi tot op de dag van vandaag. Vele anderen zijn in dezelfde voetstappen getreden.

Het Europese staatsnationalisme verspreidde zich snel over het continent, zegevierend geholpen door het Europese kolonialisme. Het nam een bijzonder meedogenloos karakter aan in het tsaristische Rusland en bereikte het Zweedse Rijk rond 1675, d.w.z. in de tijd van Karel XI.

Voor de grote Zweedse mogendheid was het staatsnationalisme in 1658 nog redelijk onbeduidend. Veel verschillende volkeren en nationaliteiten waren verzameld in het Zweedse Rijk en veel van deze volkeren hadden een veel hogere cultuur dan de primitieve Zweden. Noch in kwantiteit, noch in kwaliteit kon aanspraak worden gemaakt op een Zweeds meesterras.

Bij de vrede van Roskilde 1658, de noodlottige 26 februari voor Skåne, werd in §5 bepaald dat Skåne, Halland, Blekinge en Bornholm aan het Zweedse koninkrijk werden overgedragen. Dit gebeurde tegen de wil van de bevolking van Skåne.

De vrede betekende echter geenszins dat de bevolking van Östansund Zweeds zou worden. In § 9 wordt onder meer verklaard dat de nieuwe onderdanen van de Zweedse kroon "hun gewone recht, wet en oude voorrechten zouden behouden" enz. Dit omvatte ook de volledige rechtsbevoegdheid van de Skåne-wet, de Skåne-kerkrechtbank en de stadsrechtbank.

Stockholm erkende ook de "Skåne-natie", d.w.z. de Skåne-nationaliteit en, door middel van de grondwet van het algemeen bestuur, de ondeelbare eenheid van Skåne als geheel of, zoals de officiële Zweedse uitdrukking luidde, "de Skåne-staat", die dus gescheiden was van de Zweedse staat. Tot de nieuwe status van Skåne behoorde ook de instelling van de Diet als forum van de Estates. Het algemeen gouvernement Skåne bestond van 1658 tot 1693, en het gouvernement Skåne van 1693 tot 1719.

Stap voor stap werd de onafhankelijke status die voor Skåne was bedoeld en overeengekomen, afgebroken. Het stadsrecht van Skåne werd afgeschaft in 1682, het kerkrecht in 1685 en het Skåne-recht in 1683. Met de deling van de provincies in 1719 ging het Skåne-gebied over in een geheel nieuw, doministisch Zweeds systeem. Het protest van de Scanische landgoederen in 1719, dat zeer krachtig was, toont aan hoe vreselijk de bevolking deze nieuwe opdringerigheid opvatte.

De term Scania is door historici oneerlijk behandeld en ten onrechte vertaald naar Skåne. Tot 1719 was Scania altijd identiek aan Skåneland. Lister, Blekinge en Halland werden opgevat als geografische uitbreidingen van het schiereiland Skåne, en Bornholm als een Skåne-eiland. IN J.B. Op de kaart van Homann van omstreeks 1710 is nog te zien: Nova tabula Scaniae, quae est - provincias Scaniam, Hallandiam et Blekingiam/absens insula Bornholmiam/ d.w.z. Skåne bestaande uit Skåne, Halland, Blekinge en Bornholm.

In het vredesverdrag van Kopenhagen van 1660 staat in §13: "At alle så vel Skånske, som Danske och Nordske Undersåtere" zouden hun nationaliteit en a priori het recht op hun eigen taal behouden. Binnen het algemene gouvernement Skåne, bijvoorbeeld, was een persoon uit Småland of Västergötland een buitenlander. Evenzo was iemand uit Skåne die zich in Småland bevond een buitenlander. Deze elementaire historische feiten, d.w.z. dat officieel over de staat Skåne en de natie Skåne werd gesproken, alsmede de inhoud van de term Scania = Skåne, werden door de Zweden na 1719 volledig genegeerd. Toen de bevolking van Skåne in 1719 Zweedse staatsburgers werd en dus geen Scaniërs meer waren, verdwenen de privileges van de buitenlandse bevolking van Skåne binnen Zweden. Daardoor waren de begrippen "Skåne-natie" en "Skåne-staat" niet nodig binnen het officiële Zweedse koninkrijk en konden deze worden weggemoffeld.

Het gebrek aan Europese kennis en directe scholing in het westerse volks- en staatsrecht in de Middeleeuwen blijkt in de Noordse landen het best uit het ontbreken van de kardinale regel, dat wil zeggen dat elk middeleeuws West-Europees gebied uitsluitend en alleen door het staatsrecht verbonden was met de vorst van het land. De historici van vandaag geloven bijvoorbeeld dat "Skåne Zweeds was" in 1332-1360. In het Europese constitutionele recht is het duidelijk dat Skåne in 1332 vrijwillig zijn eigen koning koos, en de aartsbisschop van Lund kondigde dit aan in een brief aan de Curie in Rome, waarna het "koninkrijk Skåne" reeds in 1332 werd vermeld in de "lijst van staten en landen" van de Kerk en vervolgens in de kanselarij van het Duitse Keizerrijk in Wenen.

Even absurd is tegenwoordig het idee dat er rond het jaar 1000 de "drie Noordse koninkrijken" zouden zijn geweest, of dat de regio volledig ondergeschikt zou zijn geweest aan deze koninkrijken. De boerenopstanden van Skåne in 1524-1525 en 1534-1536 en de Dackefejd van Småland in 1541-1543 zijn voorbeelden van een andere realiteit. De ineenstorting van het regionalisme in de Noordse landen kwam in 1543 in Zweden-Finland en al in 1536 in Denemarken-Noorwegen, maar de overblijfselen ervan leefden voort, bijvoorbeeld in de knotsoorlog in Finland 1596-1597.

Met de absolute macht van de koning werd de opperheerschappij de norm voor het gedrag van de burgers. Dit begon in de Noordse landen al in 1523, maar werd definitief in 1660-1719. Het begin van de vrijheid was te zien in de afschaffing van de "stavnsbånd" in Denemarken in 1788 en bijvoorbeeld de afschaffing van de "Standsriksdag" in Zweden in 1866. Het was in die tijd dat de Europese minderheidsbeweging werd geboren. In Litouwen, bijvoorbeeld, sprak men niet van een Litouwse nationaliteit, maar van een katholieke. Minderheidstalen kwamen al snel op de voorgrond, maar het is pas na 1918 dat het regionalisme in de moderne tijd opkwam.

Voor Skåne was het David Assarsson uit Helsingborg, die in 1923 "Het Skåne probleem". Hij werd een roepende stem in de woestijn, dit verre familielid van mijn grootmoeder. Van de generatie die nu ongeveer 40-60 jaar oud is, zijn exponenten van het Scanische minderheidsbewustzijn zeldzaam. Het is vooral de architect, Dr. Peter Broberg, die zich energiek heeft ingezet voor de nationale zaak van Skåne. Dit kwam al in 1970 tot uiting in het boek "De droom van Scantopia", dat samen met de Deense journalist Kaj Spangenberg Schmidt werd geschreven. In latere boeken en in talrijke artikelen in de pers heeft Peter Broberg ook het Skåne-Noordse standpunt naar voren gebracht.

Van de zakelijke kant zijn bankdirecteur Hans Cavalli-Björkman en directeuren Ingvar Wenehed en Rune Andersson de sterksten geweest met een regionaal Skåne-keurmerk. Van de lokale gemeenschapsbeweging mogen Anders Hedwall in Höör en Ernfrid Tjörne in Falsterbo niet worden vergeten. Maar onder de politici is er heel weinig, net zoals er geen stemmen zijn van organisaties, verenigingen en gewone mensen rond Skåne.

Skåne, met zijn 1,5 miljoen inwoners, kan onmogelijk een historische voorstelling aanvaarden die in Mälardalen is gecreëerd en die uitsluitend een regionale, inter-Zweedse kijk op de geschiedenis bevordert. De bevolking van Skåne kan evenmin aanvaarden dat zij slechts een economisch steungebied voor Mälardalen is.

Skåne was en is een Europa in het klein, een zuiver product van de regio Öresund en de Noordse landen, en dus van een Europese geschiedenis en cultuur. Wat het systeem van Stockholm heeft overgeschilderd, is niet relevant voor Skåne en het Europese vasteland.

Gezien de vooruitgang en de actualiteit van het moderne regionalisme is het een triest bewijs van de armoede van Skåne dat zo weinig mensen in Skåne de vlag van Skåne hijsen. Waar zijn de intellectuelen en academici uit Skåne die werkelijk een modern Skåne-Europees regionalisme willen en vooral durven te vertegenwoordigen? Waarom zijn er zo weinig bedrijfsleiders die zich inzetten om de krachten van de regio te bundelen? Hoe is het mogelijk dat radio/TV in Malmö de zaak Skåne kan verwaarlozen? En hoe kunnen de geschiedenisleraren van Skåne zo totaal falen in hun taak om de bevolking een eigen geschiedenis te geven. De vragen zijn talrijk en in het vacuüm dat ontstaat wanneer zij niet worden beantwoord of besproken, gaat de kans van Skåne in Europa en de kans in de toekomst verloren.

Een volk heeft zijn geschiedenis nodig om zijn toekomst te ontwikkelen.

Abonneer je op YouTube:


Als je het waardeert Allmogens Onafhankelijk werken om onze mooie Zweedse geschiedenis en Noordse cultuur uit te beelden, u bent van harte welkom om iets leuks te kopen in de winkel of ons te steunen met een vrijwillige donatie. Dank u bij voorbaat!

Steun Allmogens via Swish: 123 258 97 29
Steun Allmogens door sluit u aan bij
Steun Allmogens in uw testament

Populaire oude teksten

Zullen we zondag gehoord worden?

Ontvang elke zondagmorgen de nieuwsbrief met de artikelen van de week over de Zweedse geschiedenis en de Noordse cultuur. Gratis!

Perfect! Check je inbox en bevestig je registratie en je bent helemaal klaar!